Оросын бүрэн хэмжээний довтолгоо эхэлснээс хойш дөрвөн жил өнгөрч, өнөөдөр Украин улс орон даяар амь үрэгдэгсдээ дурсах, эв нэгдлээ илэрхийлэх арга хэмжээнүүдийг зохион байгууллаа. 2022 оны хоёрдугаар сарын 24-нд эхэлсэн энэхүү дайн Европын аюулгүй байдлын орчныг өөрчилсөн төдийгүй олон улсын геополитикийн шинэ бодит байдлыг тодорхойлсон хэвээр байна.
Киев хотын төв талбайд төрийн өндөрлөгүүд, цэргийн албан хаагчид, дайнд амь үрэгдсэн иргэдийн ар гэрийнхэн цугларч, нэг минутын дуугүй зогсолт хийв. Ерөнхийлөгч Володимир Зеленський ард түмэндээ хандан хэлсэн үгэндээ “Украин улс эрх чөлөө, тусгаар тогтнолоо хамгаалах тэмцлээ үргэлжлүүлнэ” хэмээн онцолсон байна. Тэрбээр мөн олон улсын түншүүдэд хандан дэмжлэгээ хадгалахыг уриалжээ.
Дайны дөрвөн жилийн ойтой холбогдуулан Европын холбоо болон барууны орнууд Украиныг улс төр, санхүү, батлан хамгаалах салбарт үргэлжлүүлэн дэмжихээ дахин илэрхийлэв. Брюссель, Берлин, Парис зэрэг хотуудад эв санааны нэгдлийн арга хэмжээ болж, Украинд туг далбаа мандуулсан байна.
Шинжээчдийн үзэж буйгаар фронтын шугам сүүлийн саруудад харьцангуй тогтвортой байгаа ч стратегийн давуу байдал аль ч талд бүрэн шилжээгүй хэвээр байна. Дипломат яриа хэлэлцээ тодорхой ахиц гаргаагүй бөгөөд зэвсгийн нийлүүлэлт, батлан хамгаалах дэмжлэгийн асуудал олон улсын түвшинд үргэлжлэн хэлэлцэгдэж байна.
НҮБ болон олон улсын байгууллагуудын мэдээлснээр сая сая украин иргэн дотооддоо шилжин суурьшсан, мөн Европын орнуудад дүрвэсэн хэвээр байна. Дэд бүтэц, эрчим хүчний байгууламжуудын эвдрэл, эдийн засгийн уналт улс орны сэргэлтийг хүндрүүлж буйг судлаачид онцолжээ.
Дайн нь зөвхөн Украинд төдийгүй дэлхийн зах зээлд нөлөөлсөн. Эрчим хүч, хүнсний нийлүүлэлтийн тогтворгүй байдал, батлан хамгаалах зардлын өсөлт зэрэг нь Европ болон дэлхийн эдийн засагт урт хугацааны дарамт үүсгэж байна.
Дөрвөн жилийн хугацаанд энэ зөрчил нь олон улсын харилцаанд “шинэ хэвийн байдал” бий болгосон гэж ажиглагчид дүгнэж байна. Батлан хамгаалах салбарын хөрөнгө оруулалт нэмэгдэж, бүс нутгийн аюулгүй байдлын стратеги шинэчлэгдсэн нь уг дайны шууд үр дагавар болжээ.
Ийнхүү 2026 оны хоёрдугаар сарын 24-ний өдөр Украин улс эмгэнэл, тэсвэр хатуужил, эв нэгдлийг хослуулсан байдлаар дайны дөрвөн жилийн ойг тэмдэглэлээ. Энх тайвны хэлэлцээ бодит үр дүнд хүрэх эсэх нь олон улсын анхаарлын төвд хэвээр байгаа энэ үед зөрчил хэрхэн өрнөх нь дэлхийн улс төрийн гол асуудлын нэг хэвээр үлдэж байна.
Хоёр талын цэргийн хохирлын талаар албан ёсны, баталгаатай нэгдсэн тоо байхгүй бөгөөд эх сурвалж бүр өөр өөр тооцоолол гаргадаг. Барууны тагнуул, батлан хамгаалахын шинжээчдийн үнэлгээгээр:
-
Оросын талд хэдэн зуун мянган цэрэг амь үрэгдсэн эсвэл шархадсан байж болзошгүй гэж таамагладаг.
-
Украины талд мөн адил хэдэн зуун мянган хүн амь үрэгдсэн, шархадсан гэх тооцоо бий.
Эдгээр нь баталгаагүй, урьдчилсан үнэлгээ бөгөөд аль аль тал бодит хохирлын тоог бүрэн ил тод мэдээлдэггүй.
НҮБ-ын мэдээллээр:
-
Олон мянган энгийн иргэн амь үрэгдсэн
-
Арван мянга гаруй хүн шархадсан
-
Сая сая хүн дотооддоо шилжин суурьшсан
-
Европын орнуудад 6–8 сая орчим украин дүрвэсэн
Сэтгэгдэл бичих