Саяхан гарсан олон улсын судалгаагаар дэлхий даяар жилд долоон сая хүн хорт хавдраас урьдчилан сэргийлэх бүрэн боломжтой нь тогтоогджээ. ДЭМБ-ын гаргасан судалгаанд дурдсанаар, хавдрын тохиолдлын 37 хувь нь халдвар, амьдралын хэв маяг болон хүрээлэн буй орчны бохирдлоос болдог. Эдгээрээс зайлсхийвэл хавдар тусахгүй байх боломжтой гэж үзэж байна. Үүнд мөн вакцинжуулалтаар урьдчилан сэргийлэх боломжтой хүний папиллома вирус (HPV)-ийн халдвараас үүдэлтэй умайн хүзүүний хорт хавдар, тамхины утаанаас үүдэлтэй хавдар орж байна. Улмаар судлаачид урьдчилан сэргийлэх арга зам байгааг дэлхий даяар ухамсарлавал хавдрын үзүүлэлт багасна гэдэгт итгэж байна. Гэхдээ зарим хорт хавдраас урьдчилан сэргийлэх боломжгүй байдаг.
Нас ахих тусад хүний ДНХ-д зайлшгүй хуримтлагддаг гэмтэл эсвэл өвчний эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг генийг өвлөн авч хавдраар оношлогддог тохиолдол цөөнгүй байдаг.
Судлаач доктор Изабель Соержоматарамын хэлснээр, 10 хорт хавдрын бараг дөрвөөс нь урьдчилан сэргийлэх боломжтой гэдгийг сонсоход хүмүүс гайхаж байна гэжээ. ДЭМБ-ын нэг хэсэг болох Хавдар судлалын олон улсын агентлаг урьдчилан сэргийлэх боломжтой хорт хавдрын эрсдэлийг нэмэгдүүлдэг 30 хүчин зүйлийг шинжилжээ. Өөрөөр хэлбэл, эдгээр 30-ийг өөртөө хэрэгжүүлэхгүй байж, хавдраас урьдчилан сэргийлэх бүрэн боломжтой. Үүнд тамхи татах, хэт ягаан туяа (UV) , таргалалт, бие махбод дахь үрэвсэл, дааврыг өөрчлөлт, дасгал хөдөлгөөн хийхгүй байх, мөн унтаа хорт хавдрын эсийг сэрээдэг агаарын бохирдол орно. Судлаачдын баг 185 орны 2022 оны хорт хавдрын мэдээлэл болон арван жилийн өмнөөс танигдсан хавдрын эрсдэл нэмэгдүүлдэг 30 хүчин зүйлийн мэдээллийг дүн шинжилгээ хийхдээ ашиглажээ.
Улмаар дэлхий даяар жилд 18 сая хорт хавдрын тохиолдол илэрч байгаад гурван хүчин зүйл хамгийн их нөлөөлж байна.
Тодруулбал, тамхинаас болж жилд 3.3 сая, ямар нэгэн халдвараас жилд 2.3 сая, архины зохисгүй хэрэглээнээс болж 700 мянган хорт хавдрын тохиолдол бүртгэгдэж байна. Эрэгтэйчүүдэд урьдчилан сэргийлэх боломжтой хорт хавдрын хувь 45 хувь, харин эмэгтэйчүүдэд 30 хувь байна. Энэ ялгаа нь голчлон эрэгтэйчүүдийн дунд тамхидалт өндөртэй холбоотой. Европт амьдарч буй эмэгтэйчүүдийн хувьд хорт хавдрын урьдчилан сэргийлэх боломжтой байсан гол гурван шалтгаан нь тамхидалт, халдвар, таргалалт байдаг. Харин Африкт эмэгтэйчүүдийн урьдчилан сэргийлэх боломжтой байсан хорт хавдрын бараг 80 хувь нь халдвараас үүдэлтэй байдаг. Иймээс хорт хавдраас сэргийлэх арга хэмжээ нь бүс нутаг, улс орон бүрийн онцлогт тохирсон байх шаардлагатай.
Мэргэжилтнүүдийн хэлснээр, энэхүү судалгаа нь урьдчилан сэргийлэх боломжтой хорт хавдрын талаарх дэлхийн хамарсан үнэлгээ бөгөөд шалтгаануудыг анх удаа амьдралын хэв маяг, хүрээлэн буй орчин, ажлын байртай холбоотой эрсдэлүүдтэй хамтад нь авч үзсэн байна. Судалгаагаар уушгины хорт хавдар, ходоодны хорт хавдар, умайн хүзүүний хорт хавдар нь урьдчилан сэргийлэх боломжтой нийт хорт хавдрын бараг талыг эзэлдэг нь тогтоогдсон. Эдгээр нь тамхидалт, агаарын бохирдол, мөн “H. pylori” болон “HPV” зэрэг халдвартай холбоотой. ДЭМБ-ын төлөөлөгчид үүнийг сайн мэдээ гэж үзэж байна. Учир нь тамхидалтыг бууруулах, “HPV”-ийн эсрэг вакцинжуулалт хийх зэрэг арга хэмжээний үр дүнд хорт хавдраас сэргийлэх боломжтойг харуулж байна. Тэдний зорилго бол урьдчилан сэргийлэх боломжтой хорт хавдрын түвшнийг аль болох тэгтэй ойртуулах юм.
Сэтгэгдэл бичих