Сүүлийн өдрүүдэд Хятад болон **Япон**ы харилцаа дахин хурцдаж, Зүүн Хятадын тэнгисийг тойрсон асуудал бүс нутгийн аюулгүй байдлын гол сэдэв болж байна. Хоёр улсын зөрчил нь нэг удаагийн үйл явдлаас бус, олон жилийн турш хуримтлагдсан газар нутгийн маргаан, цэргийн идэвхжил, түүхэн зөрчил болон геополитикийн ашиг сонирхлын огтлолцлоос үүдэлтэй хэвээр байгаа юм.
Маргааны төвд Зүүн Хятадын тэнгист орших Сенкаку арлууд (Хятадад Дяоюй) байсаар байна. Япон улс эдгээр арлуудыг олон арван жилийн турш өөрийн бүрэн эрхт нутаг дэвсгэр гэж үзэж ирсэн бол Хятад улс түүхэн баримт, хуучин газрын зурагт тулгуурлан өөрийнх хэмээн мэдэгдсээр байгаа. Сүүлийн саруудад Хятадын эргийн хамгаалалтын хөлөг онгоцууд маргаант бүсэд тогтмол орж, эргүүл хийж буй нь Токиогийн зүгээс дипломат эсэргүүцэл илэрхийлэх шалтгаан болж, харилцаанд дахин хүйтэн уур амьсгал оруулаад байна.
Үүнтэй зэрэгцэн агаарын орон зайд ч түгшүүр нэмэгдэж байна. Японы Батлан хамгаалах байгууллагын мэдээллээр, Хятадын цэргийн нисэх онгоцууд Японы хяналтын бүсэд ойртсон тохиолдол олширч, Японы сөнөөгч онгоцууд яаралтай хөөрөх ажиллагааг ойр ойрхон явуулахад хүрчээ. Япон тал ийм ойр тулгаралтууд нь санамсаргүй мөргөлдөөн үүсгэх өндөр эрсдэлтэй хэмээн анхааруулж байгаа бол Хятадын тал эдгээрийг хууль ёсны сургуулилалт, хэвийн эргүүл гэж тайлбарлаж байна. Ийнхүү хоёр талын тайлбар зөрүүтэй байгаа нь нөхцөл байдлыг улам эмзэг болгож байгаа юм.
Хоёр улсын харилцаанд түүхэн асуудлууд ч байнга сүүдэр тусгадаг. Дэлхийн II дайны үеийн түүхэн үнэлгээ, Японы зарим улс төрчдийн дайны дурсгалтай холбоотой айлчлал, сургалтын сурах бичгийн агуулга зэрэг нь Хятадын олон нийтийн дунд хүчтэй эсэргүүцэл дагуулж, дипломат харилцаанд үе үе хурцадмал байдал үүсгэдэг хэвээр байна. Эдгээр сэдэв нь цаг хугацаа өнгөрөх тусам намжих бус, харин ч улс төрийн тодорхой мөчүүдэд дахин сөхөгдөж, хоёр талын итгэлийг сулруулсаар иржээ.
Гэсэн хэдий ч улс төр, аюулгүй байдлын зөрчилтэй зэрэгцэн Хятад, Япон хоёр эдийн засгийн хувьд гүнзгий харилцан хамааралтай хэвээр байна. Хоёр улс нь бие биеийнхээ хамгийн том худалдааны түншүүдийн нэг бөгөөд үйлдвэрлэл, хөрөнгө оруулалт, технологийн салбарт өргөн хамтын ажиллагаатай. Гэвч сүүлийн жилүүдэд хагас дамжуулагч, өндөр технологи, нийлүүлэлтийн сүлжээний аюулгүй байдлын асуудал геополитикийн шинжтэй болж, Япон улс АНУ-тай стратегийн хамтын ажиллагаагаа гүнзгийрүүлж буй нь Бээжингийн болгоомжлолыг улам нэмэгдүүлж байна.
Шинжээчдийн дүгнэж буйгаар, ойрын хугацаанд Хятад, Японы хооронд шууд зэвсэгт мөргөлдөөн гарах магадлал бага боловч агаар, тэнгис дэх ойр тулгаралтуудаас шалтгаалсан санамсаргүй хурцадмал байдал үүсэх эрсдэл өндөр хэвээр байна. Ийм нөхцөлд талууд харилцаагаа бүрэн таслах бус, дипломат шугамаар тогтоон барих, зөрчлийг хяналттай байлгахыг эрмэлзэх төлөв ажиглагдаж байна. Өөрөөр хэлбэл, Хятад–Японы харилцаа ойрын үед болгоомжтой, хүйтэн өрсөлдөөний хэлбэрээр үргэлжилж, Зүүн Хятадын тэнгис бүс нутгийн хамгийн эмзэг цэг хэвээр үлдэх төлөвтэй байна.
Сэтгэгдэл бичих