Иран улсад сүүлийн жилүүдэд өрнөсөн иргэдийн эсэргүүцлийн жагсаалын үеэр олон мянган хүн амь үрэгдсэнийг тус улсын дээд удирдлага анх удаа албан ёсоор хүлээн зөвшөөрсөн нь олон улсын анхаарлын төвд орлоо. Энэхүү мэдэгдэл нь Ираны эрх баригчдын зүгээс өмнө нь ил тод дурдаж байгаагүй, хохирлын цар хүрээг хүлээн зөвшөөрсөн ховор тохиолдол болж байна.
Олон улсын хэвлэлүүдийн мэдээлснээр, Ираны дээд удирдагч Аятолла Али Хаменеи улс оронд нь гарсан эсэргүүцлийн хөдөлгөөнүүдийн талаар үг хэлэх үеэрээ жагсаалын үеэр их хэмжээний хүний амь нас хохирсныг дурдсан байна. Энэ нь өмнө нь эрх баригчид хохирлын тоог хязгаарлагдмал хүрээнд тайлбарлаж ирснээс эрс өөр байр суурь хэмээн ажиглагчид үнэлж байна.
Иранд сүүлийн жилүүдэд нийгэм, эдийн засгийн асуудал, эмэгтэйчүүдийн эрх, улс төрийн хяналттай холбоотойгоор өргөн хүрээний эсэргүүцлийн жагсаалууд удаа дараа өрнөсөн. Эдгээр жагсаалын үеэр аюулгүй байдлын хүчнийхний хатуу арга хэмжээ, баривчилгаа, мөргөлдөөн гарч, олон хүн амь насаа алдаж, мянга мянган иргэн саатуулагдсан талаар хүний эрхийн байгууллагууд мэдээлсээр ирсэн юм.
Харин Ираны эрх баригчид өмнө нь хохирлын бодит тоо, нөхцөл байдлыг ил тод мэдээлэхээс зайлсхийж, гадаадын эх сурвалжуудын мэдээллийг үгүйсгэх хандлагатай байсан. Ийм нөхцөлд дээд удирдлагын зүгээс олон мянган хүний амь эрсэдсэнийг хүлээн зөвшөөрсөн нь дотоод болон гадаадын шинжээчдийн анхаарлыг татаж, Ираны хүний эрхийн нөхцөл байдал дахин хурцаар хөндөгдөхөд хүргээд байна. Хүний эрхийн байгууллага HRANA болон бусад хяналттай эх сурвалын мэдээллээр:
гурван мянга гаруй хүний үхэл батлагдсан бөгөөд, 20,000 орчим хүн амиа алджээ гэж олон тооны хяналтгүй мэдээлэл бий
Олон улсын хүний эрхийн байгууллагууд уг мэдэгдлийн дараа Ираны Засгийн газрыг жагсаалын үеэр гарсан хүний амь насны хохирлыг бие даасан, хараат бус байдлаар шалгах, хариуцлага тооцох үйл явцыг эхлүүлэхийг уриалж байна. Харин Ираны тал дотоодын аюулгүй байдал, тогтвортой байдлыг хамгаалах байр сууриа хэвээр хадгалж буйгаа илэрхийлсэн хэвээр байна.
Ажиглагчдын үзэж буйгаар, энэхүү хүлээн зөвшөөрөлт нь Ираны дотоод улс төр, гадаад харилцаанд тодорхой нөлөө үзүүлж болзошгүй бөгөөд тус улсын хүний эрхийн асуудал ойрын хугацаанд ч олон улсын хэлэлцүүлгийн гол сэдвүүдийн нэг хэвээр байх төлөвтэй байна.
Эх сурвалж: Al jazeera
Сэтгэгдэл бичих