Эрдэнэт үйлдвэрийн 49 хувийг даган “хазааранд” явдаг “Монголросцветмент” ХХК-д 42 ширхэг алт, зэс, холимог металл, төмрийн хүдэр, гурван аймаг дамнасан хайлуур жоншны тусгай зөвшөөрлүүд бий. “Соц” нийгмийн үед эдийн засгийн харилцан туслалцах орнуудын геологичид 42-оос олон орд нээсэн ч үе үеийн удирдлагууд нь нөөцгүй, тусгай зөвшөөрлийн хураамж төлөөгүй гэх мэт шалтгаанаар асар их талбай, олон ордоо бусдад алдсан. Ганцхан жишээ хэлэхэд “Монголросцветмент” нэгдлийн “Нөөцгүй” гэж гаргаад шидчихсэн “Мөнгөн Өндөр” хэмээх мөнгөний орд бий.
Чехүүдийн эзэмшилд байгаа энэ ордын талаар Ч.Хурц “Мөнгөн Өндөр”-ийн мөнгөний орд бол Болгар-Монголын хамтарсан геологийн багийн гайхамшигтай нээлт, бахархал юм” гэсэн байдаг. Тунельдээд ухсан геологичид “Цул мөнгөн ханатай тулгарсан” гэх мэт үлгэр домог яриаг өгүүлдэг билээ. Энэ мэт олон ордууд хулгайн замаар очиж, нөөцгүй гэсэн талбайнууд асар их алт, зэс, мөнгө, жоншоо хятадуудад харамгүй хайрлахын учир юу вэ.
“Монголросцветмент” ХХК-аас хулгайлагдсан бүхэн асар их нөөцтэй, ашигтай байдаг атлаа өөрөө болохоор мөнхөд алдагдалтай, өртэй, хулгайтай явсаар ирсэн. Үүнийг үе үеийн сэтгэлгүй, итгэлгүй хулгайч дарга нартай нь холбон ойлгож болно. Жишээ хэлэхэд 2015 онд улс төрд “Элсний-13” гэдэг бүлэглэлийн До.Ганболд гэдэг нөхөр “Монголросцветмент” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар очсон юм.
“Элсний-13” гэхээр дайны үед эрэлхэгээр тулалдсан Бакугийн 26 комиссор гэдэгтэй адил сонсогдож байгаа биз. Үгүй билээ. Ардчилсан холбоо эвслийн үед ашиг хонжоо хоосон шоовдордуу, хөдөөний голдуу улс төрчдийг Б.Баабар тэргүүтэй нөхөд нэрлэсэн байдаг. Ямар сайндаа нэг нөхөр нь Ерөнхий сайдад нэр дэвшүүлсэн нэртэй бичгийг Ерөнхийлөгчид хүргэх замдаа шүлсээрээ арилгаад өөрийнхөө нэрийг тавьчихсан гэдэг. Ерөнхийдөө иймэрхүү нөхдийн нэгдэл гээд ойлгоход буруудахгүй.
“Монголросцветмент” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирлаар До.Ганболд очингуутаа төмөр, жонш зэргийг хятадуудад хямдаар зарж эхэлсэн. Асар богино хугацаанд 78 тэрбумын өрөнд компаниа оруулчихсан. Алт, зэс, төмөр, жонш бол олон улсын биржээр нэрлэгддэг үнэтэй. Нүүрс шиг биржийн биш үнээр явдаг бүтээгдэхүүн биш л дээ. Баргилтын ордын төмрийн үнэ тонн “Bloomberg”-гээр харахад 68,50 ам.доллар байхад До.Ганболд хэт доогуур буюу 20 ам.доллараар хятадуудад заржээ. Тонн тутмаас 48 ам.доллар унагасан байх магадлал өндөр байгааг захын хүн хэлээд байгаа юм.
Баргилтын төмрийн хүдрийн баяжмал Монгол Улсаад номер нэр агууламж өндөртэй. Баргилтаас төмрийн хүдрийн баяжмал олж өгөөч, таних хүн байна уу байнгын эрэлттэй байдаг нь До.Ганболдын хулгай хийх эх үүсвэр болжээ. Түүнийг АТГ-ын дайчлан баривчилж 461-р ангид хийсэн бөгөөд эхнэрийнх нь данс руу авлигын их хэмжээний мөнгө орж гарсан мэдээлэл байдаг. Асар богино хугацаанд 78 тэрбум төгрөгөөр улс орныг хохироосон До.Ганболдыг сүр дуулиантай баривчилсан ч асар их мөнгөнд нь (Канадын хөрөнгө оруулалттай “Соус говь сэндс” компаниас ч санхүүждэг) авлигатай тэмцэх байцаагчид бүдрээгүй байгаа даа.
Сэтгэгдэл бичих