2026 оны дөрөвдүгээр сарын 2-ны байдлаар Ойрх Дорнодын нөхцөл байдал огцом хурцдаж, АНУ болон Израилын Иранд хийсэн цэргийн ажиллагаанаас үүдэлтэй мөргөлдөөн бүс нутгийн хэмжээнээс давж, дэлхийн хэмжээний геополитик, эдийн засгийн хямралын шинжтэй болж өргөжөөд байна. Хоёрдугаар сарын 28-нд эхэлсэн хамтарсан агаарын цохилтууд Ираны цэргийн байгууламж, пуужингийн систем, удирдлагын төвүүдийг онилсон бөгөөд үүний дараа Иран баллистик пуужин, дроноор Израил, АНУ-ын баазууд болон холбоотон орнууд руу хариу цохилт өгч, зөрчил шууд дайн хэлбэрт шилжсэн байна .
Сүүлийн өдрүүдэд байлдаан улам эрчимжиж, олон зуун байршилд цохилт өгсөн тухай мэдээлэгдэж байгаа бөгөөд зөвхөн цэргийн объект бус, эрчим хүч, дэд бүтэц, стратегийн байгууламжууд ч онилогдож байна. АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трампын мэдэгдсэнээр ажиллагаа ойрын долоо хоногуудад үргэлжлэх төлөвтэй бөгөөд “ажлыг дуусгах” зорилготой цохилтууд нэмэгдэхээр байгаа ч Ираны тал гал зогсоох тухай яриаг няцааж, мөргөлдөөн үргэлжилж байгааг мэдэгдсэн байна .
Энэхүү зөрчил зөвхөн хоёр улсын хооронд үлдэхээ больж, бүс нутгийн олон фронтод тархжээ. Ираны дэмжлэгтэй зэвсэгт бүлэглэлүүд болон холбоотнууд идэвхжиж, Йемений хуситууд Израил руу пуужингийн довтолгоо хийж эхэлсэн бол Персийн булангийн орнууд, тэр дундаа АНУ-ын бааз байрладаг бүсүүд давхар цохилтод өртөөд байна . Ийнхүү мөргөлдөөн “прокси дайн”-аас давж, олон улсын шинжтэй өргөн хүрээний зөрчил болон хувирч байгаа нь ажиглагдаж байна.
Үүнтэй зэрэгцэн стратегийн чухал бүс болох Хормузын хоолой орчимд нөхцөл байдал хурцдаж, дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлтэд ноцтой саад учраад байна. Олон улсын эрчим хүчний агентлагийн мэдээлснээр хэдийнэ 12 сая гаруй баррель газрын тосны нийлүүлэлт тасалдаад байгаа бөгөөд энэ үзүүлэлт цаашид нэмэгдэх төлөвтэй байгаа нь сүүлийн хэдэн арван жилийн хамгийн том эрчим хүчний хямралд хүргэж болзошгүйг анхааруулжээ .
Дэлхийн санхүүгийн зах зээл ч энэхүү нөхцөл байдлын нөлөөгөөр савлаж эхэлсэн байна. Газрын тосны үнэ огцом өсөж, инфляцын дарамт нэмэгдсэн бол хөрөнгө оруулагчид АНУ-ын цаашдын бодлого, ялангуяа бүс нутгаас цэргээ гаргах эсэх шийдвэрийг анхааралтай ажиглаж байгаа аж. Зарим шинжээчид АНУ богино хугацаанд цэргээ бууруулсан ч нөхцөл байдал тогтворжих баталгаа байхгүй, Иран стратегийн давуу талаа хадгалж үлдэж болзошгүйг онцолж байна .
Нөгөөтэйгүүр, дипломат оролдлогууд үргэлжилж байгаа ч бодит ахиц гараагүй хэвээр байна. Пакистан, Турк, Египет зэрэг шинэ зуучлагч орнууд гарч ирж, хэлэлцээ эхлүүлэхийг оролдож байгаа ч талуудын байр суурь зөрүүтэй, итгэлцэл сул байгаа нь энхийн гарц ойрын хугацаанд харагдахгүй байгааг илтгэж байна .
Ийм нөхцөлд Ойрх Дорнодын өнөөгийн хямрал нь зөвхөн бүс нутгийн мөргөлдөөн бус, дэлхийн эрчим хүчний зах зээл, аюулгүй байдал, олон улсын харилцаанд гүнзгий нөлөөлөх стратегийн хэмжээний зөрчил болон хувирч байна. 2026 оны энэ үе шатанд дайн намжих бус, харин илүү өргөн хүрээнд үргэлжлэх суурь бүрэлдэж, олон улсын тогтворгүй байдлыг нэмэгдүүлэх хандлага давамгайлж байгаа нь тодорхой болжээ.
Сэтгэгдэл бичих