Яруу найрагч Эмүжин: Зүтгэсээр ирсэн зүрх бүхнийг бүү доромжил!

Тийм ээ, мөнгөний ханш унаж, нэг л өглөө их, дээд сургуулиуд төлбөртэй болсон байсан. Гэсэн ч байдагаа шавхаад, бараанд гүйгээд, шатаад, шаналаад, гэсэн ч дахин өндийгөөд, улсаараа ухарч, урагшаа бас түрсэн. Боловсрол олохын төлөө, олоод өвлүүлэхийн төлөө зүтгэж чадсан. Тэссэн, тэвчсэн, үе үеэрээ үнэт зүйлтэй байж ирсэн, боловсролын төлөөх замаас энэ ард түмэн хэзээ ч хазайж байгаагүй юм шүү. Зүтгэснийхээ төлөө бүхэл бүтэн үеийг, бүтэн төрөө, бүрэн ард түмнээ, бүрхэж ирсэн нийгмийн шилжилтийг буруутгаад, бусдыг чичлээд суудаггүй юм. Боловсролгүйгээрээ гайхуулаад байгаа тэр сэтгүүлчид хоёул хоёулаа нэгэн цагт тэрбумтнаараа бардаж байсан биз дээ, мартсан уу? Би Монголын анхны тэрбумтан сэтгүүлч ч гэх шиг ярилцлагуудынх нь мөр хатаагүй байна. Тэгээд тэр мөнгөө сурч боловсроход зарцуулахгүй яасан юм бэ? Хүний хандлага, төлөвшил гэж нэг юм байдаг. Боловсрол эзэмшихээр суралцаагүй ч гэсэн хандлага, төлөвшлөөс нь генийн боловсрол, өвөг дээдсийнх нь ухаан нэвт харагддаг хүмүүс Монголын тал нутагт олноороо бий. За тэгвэл боловсрол ямар хэрэгтэй юм бэ гэж үү?

-Боловсролтой байсан бол боловсролын үнэр ч байхгүй дүлий хар юмны дор мөлхөж, насаараа дагаж, улс самрахгүй байсан. Мөнгийг боловсрол гэж үздэг хэсэг хүмүүс төрийн жолоо атгах цагт түмэн доройтно гэдгийг аль эрт ухаарч, зөвийн талд зүйдэл нь үгүй зогсож үлдэх байсан.

-Боловсролтой байсан бол Дорнын их яруу найрагч, домгийн их асгарсан үзэл санаа- Очирбатын Дашбалбарыг хүчингийн хэрэгт улс даяар гүтгэхгүй байсан, учир нь энэ үйлдлийнхээ үр дагаварыг, Монголын оюун санааны ай савд үлдэх сүүдрийг тооцоолж мэдэх чадвартай байх байсан юм.

-Боловсролтой байсан бол төрийн эрх барих дээд байгууллагад нэр дэвших болоогүй гэдгээ ойлгон, жолоо татах ухаантай байх байлаа. Тэгээд одоо болсон хойно УИХ-ын индэр дээрээс “Би боловсролгүй” гэж байхгүйгээрээ гайхуулж, оюуны уналтаа олз болгох гэж чангаас чанга, эрээ цээргүйгээр орилохгүй байв.

-Боловсролтой байсан бол эдийн засаг, уул уурхай, нийгэм, банк санхүүгийн асар их мэдлэг, мэдлэгт суурилсан задаргаа шаарддаг улс төрийн шинжлэх ухааны салбарыг уланд аваачих гэж ингэтлээ улайрахгүй байв.

-Боловсролтой байсан бол Монголын ардчиллын зүрх болсон АН-ын даргад нэр дэвшихгүй үлдэх мөн чанартай байх байлаа. Тэнэг хүн тэг дундуур нь гэж ухаант ардын үг бий шүү.

-Боловсролтой ч гэсэн зүрх сэтгэлгүй хүнээс дээр гэж хэлмээр байна уу? Зүрх сэтгэл гэдэг чинь зүгээ олмогцоо, анхны орлогоороо боловсролын төлөө зүтгэж чаддаг их ухааны эрүүл лугшилт юм шүү дээ. Ингэж маргатал нь ийм төвшинд ард түмнээ татан унагаах нь өөрөө боловсрол, хандлага, төлөвшлийн гүн хар нүх юм. Тэр хар нүхэндээ өөрөө л хэвтэж бай, түмнийг чирэх хэрэггүй.

-Эцэст нь, хэнийг доромжлоод байгаа юм? Үр хүүхэддээ боловсрол эзэмшүүлэх гэж байдагаа барьж, өрнөөс өрний хооронд, сургуулиас сургуулийн дунд, улсаас улсын зүг зүтгэж, зүрхээ дэвсэж яваа аав ээж нарыг, Элсэлтийн ерөнхий шалгалтанд оноо тоолон, он дамнан бэлтгэж байгаа хүүхэд залуусыг, өөрөөсөө том чемодан чирчихээд өрөөлийн нутагт орох орон хайгаад гүйж яваа шинэ үеийнхнийг доромжлоод байгаа юм уу? Би боловсролгүй ч гэсэн та нарыг удирдана гэж мунхаглаад байна уу? Төдий зэргийн найруулан бичих чадвар өдий зэргийн хүн болгонд байдаг, гайхаад байх юм ерөөсөө ч биш. Өнөөдөртөө оюуны их ай сав, боловсролын их шим мандлыг үгүйсгэж болно, хоёр мянганы түүхтэй Монголын бичгийн их мэргэд, судрын их гүүш дуучид, сэтгэхүйн их өв тээгчид язгуур түүхийнхээ өмнө ялааг ялаа хэвээр нь л үлдээдэг юм. Тэд хэзээ ч ялааг заан гэж харахгүй, он цагийн шүүлтүүр, оюуны өвийн сан хөмрөг, оршихуйн үнэний хөгжлийн түүчээ гэдэг чинь тэр дээ.