Евро-Азийн Эдийн Засгийн Холбоо (ЕАЭЗХ) нь Армени, Беларусь, Казакстан, Киргизстан, Орос улс оролцсон худалдааны эвсэл юм. Манай улс уг холбоонд элсэх асуудал яриагүй. Монгол Улсын Засгийн газраас тус холбоотой гурван жилийн хугацаатай чөлөөт худалдааны түр хэлэлцээр байгуулах ажил өрнөж буй гэсэн. Угтаа бол чөлөөт өрсөлдөөн нь зах зээлийг эрүүл болгох учиртай. Бид алийн болгон тогоон дотороосоо гарч чадахгүй хэдэн монополуудаа үе удмаар нь тэжээсээр байх юм.
Монгол улсын эдийн засаг уул уурхайгаас бүрэн хамааралтай. Үүнийг солонгоруулах ёстой гэдгийг бидний мэдэхээр сүүлийн арав, хорин жил ярьсан. Ялангуяа хөдөө аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүнийг гадагш экспортлох нь манай улсын туйлын зорилго. Зарим иргэдийн зүгээс Евро азийн эдийн засгийн холбоонд олигтой улс байхгүй гэх цуурхал тараасан. Гэхдээ боломж гэж харвал Казакстан улс байна. Манай улсыг бодвол 500 орчим тэрбум долларын эдийн засагтай зөвөөр ашиглаж ойлголцож чадвал худалдааны том түнш болох бүрэн боломжтой. Казакстаны ерөнхийлөгч асан Нурсултан Назарбаев, Х.Баттулгийг ерөнхийлөгч байх үед танайх гуравдах хөрш гэж АНУ, Япон, Солонгос руу явчих юм. Жинхэнэ гуравдах хөрш чинь бид байна гэсэн гэдэг.
Тэхээр энэ удаагийн худалдааны түр хэлэлцээр явцуу эрх ашгийг нэгт тавьсан үндэсний үйлдвэрлэгч нэртэй хэдэн компаниудад мэдээж хохиролтой. Гэхдээ асуудлыг эрүүлээр харж өрсөлдөөн дагаж чанар сайжирна хэмээн тэд тооцвол дэлхийн компаниуд болох бүрэн боломжтой. Мөн чанар, тогтвортой нийлүүлэлт хоёрт анхаарвал амжилт өөрөө ирнэ. Өнөөдрийн манай том компаниуд худаг дотороо загасчилж байгаа нь нууц биш. Хенри Форд та чадна гэвэл таны зөв та чадна. Та чадахгүй гэвэл бас л таны зөв та чадахгүй гэж хэлсэн байдаг. Зоригтой улс үндэстнээрээ урагшлах нь яагаад буруу гэж.
Чөлөөт худалдааны түр хэлэлцээр байгуулах ажил хоёр жил үргэлжилсэн гэж холбогдох албан тушаалтнууд тайлбарласан. Хэрэв тийм бол төгсгөлийн шатанд ирж гарын үсэг зурах дутуу байхад нь зарим хүмүүс эх орончид болж жүжиглэмээргүй л байна. Хоёр жилийн өмнөөс байг гэхэд жилийн өмнөөс дугарч эхлэхгүй яав. Аливаа олон улсын гэрээ хэлэлцээрийг УИХ соёрхон баталдаг. Тэхээр парламентад чөлөөт мэтгэлцээн өрнөнө. Магадгүй уг худалдааны түр хэлэлцээрийг батлахгүй ч байж болно.
Хамгийн чухал нь Монгол улсын эдийн засаг зөвхөн нэг салбараас хамааралтай байж болохгүй. Энэ нь улсын тусгаар тогтнол эдийн засгийн аюулгүй байдалтай шууд холбоотой. Өөрөөр хэлбэл эдийн засаг олон төрөлт байх ёстой. Манай улсад гадагш гаргах маш олон төрлийн бүтээгдэхүүн бий. Дээр нь Монгол залуусын ур ухаан чадварт итгэж тэдэнд боломж нээж өгөх нь төр засгийн жинхэнэ үүрэг юм.
Нэг жишээ дурдахад ЖДҮ-г дэмжих сангаас нь нэр бүхий улс төрч нар хамаарал бүхий компаниараа дамжуулан зээл авсан. Ядахад хувайлдсан гэдэг ээ нотолж бүгд ижил дүнтэй буюу 950 сая төгрөгийн зээл авсан дуулиан шуугиан одоо хүртэл намжаагүй байна. Тэгвэл жинхэнэ ЖДҮ эрхлэгчдийг олон улсын зах зээлд гарах үүдийг нээчих юм бол жирийн бизнес цэцэглэнэ. Ардын хүүхэд чанартай боловсрол, эрүүл мэндийн үйлчилгээ авч иргэдийн амьдрал сайжирна.
Өнөөдрийн байдлаар үхрийн маханд 50 хувь, ноос ноолууран бүтээгдэхүүнд 8-13 хувийн татвартай юм байна. Харин Евро азийн эдийн засгийн холбоотой чөлөөт худалдааны хэлэлцээр байгуулснаараа зөвхөн ОХУ-руу гэхэд экспорт 18 хувиар өснө гэж мэргэжилтнүүд тайлбарлажээ.
Чанцалын Бэлгүүтээ
Сэтгэгдэл бичих