Металлын үнийн өсөлт болон саяхан болсон сонгуулийн өөрчлөлт зэрэг нь 17 жил үргэлжилсэн гэрээний нөхцөлийг өөрчлөх улс төрийн түлхэц болж байгаа тул Монгол Улс Рио Тинтогийн 18 тэрбум ам.долларын өртөгтэй Оюутолгойн зэсийн “шударга бус” уурхайн арилжааны нөхцөлийг дахин хэлэлцэхийг эрмэлзэж байна. Өнгөрсөн зун ажлаа хүлээж авсан Ерөнхий сайд Гомбожавын Занданшатар тэргүүтэй Монголын томоохон албан тушаалтнууд энэ долоо хоногт Улаанбаатар хотноо Риогийн зэсийн компанийн тэргүүн Кэти Жексон тэргүүтэй удирдлагуудтай уулзаж, Оюутолгойн гэрээний нөхцөлийн талаар ярилцаж байна. Ерөнхий сайд даваа гарагт болсон уулзалтын үеэр Риогийн удирдлагуудад хандан одоогийн гэрээ “шударга бус” гэдгийг тодотгожээ.
Баялгийн үндсэрхэг үзэл улам бүр нэмэгдэж байгаа нь Засгийн газрууд илүү таатай нөхцөл эрэлхийлэхийн хэрээр дэлхийн хэд хэдэн томоохон уул уурхайн төслүүдийг дахин хэлэлцэхэд хүргэсэн. 2009 онд байгуулсан Оюутолгойн анхны гэрээний нөхцөлийн дагуу Эрдэнэс Монгол групп төрийн өмчит уул уурхайн компаниар дамжуулан зэс, алтны уурхайн 34 хувийг Монгол Улсын Засгийн газар эзэмшдэг. Уурхайг хөгжүүлэхэд шаардагдах хөрөнгийн зардлаас өөрт ногдох хэсгийг санхүүжүүлэхийн тулд Засгийн газар Рио Тинтогоос одоогийн байдлаар 11 гаруй хувийн хүүтэй, олон тэрбум ам.долларын зээл авсан. Төслийн зардал нэмэгдэж, удаашралтай байгаа нь Засгийн газрын ногдол ашиг авч эхлэх хугацааг 2017 оноос 2037 он хүртэл сунгасан.
Засгийн газраас тавьж буй гол шаардлагуудын нэг нь Риогоос зээлийн хүүг бууруулах, төслийн менежментийн жилийн хураамжийг бууруулах тухай хэлэлцээрт оролцож буй “Эрдэнэс Монгол” группийн гүйцэтгэх захирал Б.Даваадалай “Монгол Улс төслөөс ногдол ашиг авч чадахгүй байгаа нь шударга бус байна. Риотой хийсэн хэлэлцээр амжилтгүй болбол Засгийн газар тус компанийн зэсийн экспортод төлдөг татварын хэмжээг одоогийн байдлаар 5 орчим хувиар нэмэгдүүлэх боломжтой” гэжээ.
Оюу толгой нь 2030 он гэхэд жилд 500,000 тонн металл олборлож, дэлхийн дөрөв дэх том уурхай болно.
Риогийн мэдэгдэлд “Бид Монголын Засгийн газартай идэвхтэй хэлэлцээр хийж байна. Эдгээр хэлэлцүүлгүүд нь Оюутолгойн бүх хүчин чадлыг бүх түншүүдийн ашиг тусын тулд хэрэгжүүлэхийн тулд хамтран ажиллах бидний зорилго хэвээр байна” гэжээ.
Ирэх онд болох сонгууль, зэс, алтны үнэ дээд хэмжээнд хүрэхээр байгааг ажиглагчид онцолж байгаа юм. Даваадалай “Засгийн газар юу хийв гэж олон нийт асуух болно, үр дүн нь харагдахгүй бол жагсаал цуглаан болно” гэжээ.
Сэтгэгдэл бичих