Хаврын тэргүүн сарын шинийн хоёрны шөнө тэнгэрт мандах хавирган сарыг алдалгүй олж харан, сэтгэлийн хүслээ шивнэх зан үйл монголчуудын дунд үе дамжин уламжлагдсаар иржээ. Сар шинээр шинэ он гарч, байгаль дэлхий сэргэх энэ цаг мөчийг хүмүүс аз хийморь, эд баялаг, сайн сайхны эхлэл хэмээн бэлгэддэг.
Ардын уламжлалд сар шинийн хоёрны сар бол өсөлт, арвижилтын бэлгэ тэмдэг. Сар өдөр өдрөөр томордогтой адил айл гэрийн амьдрал дээшилж, эд баялаг нэмэгдэнэ гэж үздэг байна. Тиймээс энэ шөнө сар луу харж, түрийвчээ барин даллан
“Сар чи улам үзэсгэлэнтэй болог, харин хэтэвч минь улам их мөнгөтэй болог”
хэмээн шивнэх нь түгээмэл ёс болжээ.
Зөвхөн эд баялаг бус, хайр сэтгэл, аз жаргал, ажил үйлсийн бүтэмжийг ч сарнаас “ерөөж” хүсдэг. Зарим айл сар мандах мөчид хүслээ цаасан дээр бичиж хадгалах, сарны тэмдэглэл хөтлөх зэрэг бэлгэдлийн зан үйл хийдэг уламжлалтай.
Хавирган сар анх харагдах өдөр аяга дүүрэн цэвэр ус хийж цонхон дээр тавин,
“Аяга дүүрэн байгаатай адил гэр бүлийнхэн минь эрүүл энх, эд баялаг, аз жаргалаар дүүрэн байг”
хэмээн шивнэх нь мөн түгээмэл зан үйлийн нэг.
Монголчуудын уламжлалт сэтгэлгээнд ус нь ариун цэвэр, элбэг хангалуун амьдралын бэлгэдэл тул сарны гэрэлд усаа “адислуулах” нь айл гэрийн сайн сайхныг урин дуудах утгатай хэмээн үздэг.
Шинийн хоёрны сартай холбоотой эдгээр зан үйл нь шинжлэх ухааны нотолгооноос илүүтэй ард түмний аман домог, бэлгэдэл, итгэл үнэмшилд тулгуурладаг. Гэсэн ч сар шинээр өөдрөг хүсэл мөрөөдлөө илэрхийлж, сайн сайхныг бэлгэдэх нь монголчуудын соёл, ахуй амьдралын салшгүй хэсэг хэвээр байна.
Сар жил бүр шинээр мандаж, түүнийг даган хүмүүсийн итгэл найдвар ч шинээр сэргэдэг. Энэ утгаараа шинийн хоёрны сар бол зөвхөн тэнгэрийн эрхэс бус, итгэл найдварын гэрэл хэмээн хүндлэгдсээр иржээ.
Сэтгэгдэл бичих