Монгол Улс гадаад худалдаагаа төрөлжүүлэх, нэг зах зээлээс хэт хамаарах байдлыг бууруулах бодлогын хүрээнд Евразийн эдийн засгийн холбоо (ЕАЭЗХ) болон түүний гишүүн орнуудтай гурван жилийн хугацаатай худалдааны түр хэлэлцээр байгуулаад байна. Энэхүү хэлэлцээр нь ялангуяа хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүний экспортыг нэмэгдүүлэх зорилготой гэдгээрээ онцлогтой юм.
Хэлэлцээр хэзээ хүчин төгөлдөр болох вэ?
Монгол Улс болон ЕАЭЗХ-ны гишүүн орнууд дотоодын соёрхон батлах үйл явцаа бүрэн дуусгаж, харилцан нот бичиг солилцсоноос хойш 60 хоногийн дараа хэлэлцээр албан ёсоор хэрэгжиж эхэлнэ.
Одоогийн байдлаар ОХУ, Беларусь, Казахстан улсууд хэлэлцээрийг соёрхон баталсан бол Армени, Киргиз улсад парламентын хэлэлцүүлгийн шатанд үргэлжилж буйг Эдийн засаг, хөгжлийн яамнаас мэдээлжээ.
Хэлэлцээрийн хүрээнд хоёр тал ижил тооны буюу Бараа тодорхойлох кодчлолын уялдуулсан систем (БТКУС)-ийн 6 оронтой кодоор 367 нэр төрлийн бараанд дараах зохицуулалтыг хэрэгжүүлэхээр тохиролцсон байна. Үүнд:
-
Гаалийн тарифыг тэглэх
-
Тарифыг бууруулах
-
Квотын хүрээнд тарифыг тэглэх
-
Квотын хүрээнд хөнгөлөх
Эдгээр зохицуулалт нь зөвхөн гаалийн татварт хамаарах бөгөөд НӨАТ болон онцгой албан татварт үйлчлэхгүй юм.
Монгол Улсаас ЕАЭЗХ-ны зах зээлд гаргах 367 нэр төрлийн барааны 97.5 хувь нь хөдөө аж ахуй, мал аж ахуйн гаралтай бүтээгдэхүүн байна. Харин ЕАЭЗХ-ноос импортлох барааны 81.7 хувь нь дотоодод үйлдвэрлэх боломж хязгаарлагдмал эрдэс, химийн бүтээгдэхүүн, 7.5 хувь нь аж үйлдвэрийн бараа эзэлж байгаа нь импортын бүтцийн онцлогийг харуулж байна.
Мөн улаанбуудай, өндөг зэрэг хүнсний гол нэрийн бүтээгдэхүүнд квот тогтоож, квотоос давсан хэмжээнд гаалийн тариф хэвээр үйлчлэх зохицуулалтыг тусгаснаар дотоодын үйлдвэрлэлийг хамгаалах бодлого давхар хэрэгжинэ.
Хэлэлцээр хэрэгжсэнээр:
-
Дотоодод үйлдвэрлэдэггүй тоног төхөөрөмж, түүхий эдийн гаалийн татвар тэглэгдэж, импортын өртөг буурах
-
Инфляц тооцоход ашигладаг импортын 42 нэр төрлийн бүтээгдэхүүний тариф тэглэгдэж, өрхийн хэрэглээний зардал буурах боломж бүрдэх
-
Экспортын бараанд 50-иас дээш хувийн дотоодын орц ашигласан тохиолдолд тарифын хөнгөлөлт эдлэх
-
5000 еврогоос доош үнийн дүнтэй бараанд гарал үүслийн гэрчилгээг өөрөө мэдүүлэх
-
Эрсдэлийн үнэлгээнд суурилсан шалгалтын тогтолцоо нэвтрэх
зэрэг бизнесийн зардлыг бууруулж, худалдааны урсгалыг хөнгөвчлөх олон шинэ зохицуулалт хэрэгжинэ гэж үзэж байна.
Хэлэлцээрийн хэрэгжилтийн бэлтгэл ажлын хүрээнд ОХУ-ын холбогдох байгууллагуудтай хамтран гадаад худалдааны дүрэм, стандарт, хорио цээрийн шаардлагын талаарх цахим сургалт, семинар зохион байгуулахаар төлөвлөжээ. Мөн Монголын Үндэсний Худалдаа Аж Үйлдвэрийн Танхимтай хамтран ЕАЭЗХ-ны зах зээлд экспорт хийхэд тулгарч буй саад бэрхшээлийг тодорхойлох судалгаа хийж, экспортлогч аж ахуйн нэгжүүдийг дэмжих чиглэлээр ажиллаж байгаа аж.
Ийнхүү уг түр хэлэлцээр нь Монгол Улсын хувьд экспортын шинэ гарц нээх, импортын өртгийг бууруулах, худалдааны тэнцвэрийг сайжруулах стратегийн ач холбогдолтой алхам болж байна.
Сэтгэгдэл бичих