Сүүлийн өдрүүдэд дэлхийн олон бүс нутагт иргэдийн эсэргүүцлийн жагсаал, олон нийтийн хөдөлгөөнүүд зэрэгцэн өрнөж, улс төр, эдийн засгийн тогтворгүй байдал дэлхий даяар ижил төстэй хэлбэрээр илэрч эхэллээ. Амьдралын өртөг огцом өссөн, валютын ханш суларсан, нийгмийн тэгш бус байдал гүнзгийрсэн зэрэг шалтгаанууд олон орны иргэдийг гудамжинд гарч дуу хоолойгоо хүргэхэд хүргэж байна.
Ойрх Дорнодод, ялангуяа Иран улсад эхэндээ эдийн засгийн хүндрэл, инфляц, ажилгүйдлийн эсрэг хэлбэрээр өрнөсөн жагсаал богино хугацаанд улс төрийн шаардлага давамгайлсан өргөн хүрээний эсэргүүцэл болон хувирчээ. Нийслэл Тегеран болон томоохон хотуудад олон мянган хүн цугларч, засгийн газрын бодлого, удирдлагын хариуцлагыг ил тод шаардаж байгаа бөгөөд зарим бүс нутагт жагсагчид болон хүчний байгууллагуудын хооронд мөргөлдөөн гарч, хүний амь эрсэдсэн, олноор нь баривчилсан гэх мэдээлэл ч байна. Эрх баригчид жагсаалыг гаднын нөлөөтэй холбон тайлбарлаж байгаа ч олон улсын ажиглагчид үүнийг дотоодын эдийн засаг, нийгмийн хуримтлагдсан асуудлын илрэл гэж үзэж байна.
Өмнөд Америкт мөн адил тогтворгүй байдал ажиглагдаж, эдийн засгийн дарамттай улс орнуудад эсэргүүцлийн хөдөлгөөн идэвхжиж байна. Тухайлбал Боливи улсад шатахууны үнийн өсөлт, төрийн татаасын бодлоготой холбоотойгоор уурхайчид, багш нар, уугуул иргэдийн бүлгүүд нийслэл болон бүс нутгийн төвүүдэд жагсаал зохион байгуулж, засгийн газраас бодлогоо өөрчлөхийг шаардаж эхэлжээ. Зарим газарт зам хаах, төрийн байгууллагын өмнө удаан хугацааны суулт хийх зэрэг хэлбэрээр эсэргүүцэл үргэлжилж байна.
Үүний зэрэгцээ барууны орнуудад ч олон улсын мөргөлдөөн, гадаад бодлоготой холбоотой иргэдийн байр суурь идэвхжиж байна. Австрали улсын томоохон хотуудад Венесуэльтэй холбоотой олон улсын хурцадмал байдлыг эсэргүүцсэн жагсаалууд болж, иргэд АНУ-ын гадаад бодлого болон түүнд холбоотой шийдвэрүүдэд шүүмжлэлтэй хандаж байгаагаа илэрхийлжээ. Эдгээр жагсаал нь шууд дотоод эдийн засгийн асуудлаас гадна дэлхийн геополитикийн үйл явдлуудад иргэд хэрхэн хариу үйлдэл үзүүлж байгааг харуулж байна.
Шинжээчдийн дүгнэж буйгаар дэлхий даяар өрнөж буй эдгээр эсэргүүцлийн хөдөлгөөнүүд нь тус тусын орны нөхцөл байдал өөр өөр боловч угтаа эдийн засгийн дарамт, төрд итгэх итгэл сулрах, иргэд шийдвэр гаргах үйл явцад оролцох хүсэл нэмэгдсэн зэрэг нийтлэг шалтгаанаар холбогдож байна. Ийм жагсаалууд нь зарим тохиолдолд бодлогын өөрчлөлт авчрах, заримд нь эсрэгээрээ тогтворгүй байдлыг гүнзгийрүүлэх эрсдэл дагуулж буйг олон улсын байгууллагууд анхааруулж байна. Ийнхүү 2026 он гарсаар дэлхий нийт нийгмийн бухимдал, улс төрийн шаардлага огцом илэрч буй шинэ давалгаатай нүүр тулж, эрх баригчид иргэдийн дуу хоолойд хэрхэн хариу өгөх нь цаашдын тогтвортой байдалд чухал нөлөө үзүүлэхээр байна.
Сэтгэгдэл бичих