Дэлхийн дулаарал, далайн түвшний өсөлт XXI зууны хамгийн ноцтой сорилтуудын нэг болоод байна. Эрдэмтдийн тооцоолсноор энэ зууны төгсгөл гэхэд далайн дундаж түвшин 0.6–1.1 метрээр нэмэгдэх эрсдэлтэй бөгөөд энэ нь нам дор, эргийн бүсэд оршдог хотуудыг амьдрах боломжгүй болгох бодит аюул болжээ. Далайн усны түвшин өсөхийн зэрэгцээ хотуудын газрын суулт, байгалийн хамгаалалтын бүсүүд устаж буй нь “далайд живэх” үйл явцыг улам хурдасгаж байна.
Далайн түвшин өсөх гол шалтгаан нь Гренланд, Антарктидын мөсөн бүрхүүл эрчимтэй хайлж буй явдал, мөн ус халуунд тэлдэг физикийн нөлөө юм. Үүн дээр хотжилт, барилгажилт, газрын доорх усны хэт ашиглалт нэмэгдсэнээр зарим хотод далайн түвшин нэмэгдэхээс гадна газар өөрөө суулт өгч, давхар эрсдэл үүсч байна. Үүний тод жишээ нь Европ, Ази, Америк тивийн хэд хэдэн томоохон хот юм.
Италийн алдарт сувагт хот болох Venice аль хэдийнэ далайн түвшний өсөлтийн бодит хохирлыг амсаж байна. Жил бүр “Acqua Alta” буюу өндөр түрлэг олон арван удаа давтагдаж, түүхэн барилгууд, аялал жуулчлалын бүсүүд усанд автсаар байна. Италийн Засгийн газар MOSE далангийн системийг барьж хамгаалалт хийж байгаа ч шинжээчид үүнийг урт хугацааны бүрэн шийдэл гэж үзэхэд эргэлзээтэй хэвээр байна.
Азийн бүсэд Индонезийн нийслэл Jakarta дэлхийн хамгийн хурдан живж буй хотуудын нэгт тооцогддог. Хотын зарим хэсэг жилд 10–25 сантиметрээр сууж байгаа нь далайн түвшний өсөлттэй давхцан ноцтой эрсдэл үүсгэжээ. Үүний улмаас Индонез улс нийслэлээ Борнео арал руу нүүлгэх түүхэн шийдвэр гаргаад байна. Энэ нь далайн түвшний өсөлт зөвхөн байгаль орчны асуудал бус, улс төр, эдийн засгийн томоохон шийдвэрүүдэд хүргэж буйг харуулж байна.
Номхон далайн бүсэд орших Maldives улс далайн түвшнээс дунджаар ердөө 1–1.5 метрийн өндөрт оршдог. Судлаачдын үзэж байгаагаар, одоогийн хандлага үргэлжилбэл энэ зууны сүүлчээр тус улсын ихэнх нутаг усанд автах өндөр эрсдэлтэй. Иймээс засгийн газар хиймэл арал байгуулах, далан барих зэрэг асар их өртөгтэй төслүүдийг хэрэгжүүлж байгаа ч байгалийн өөрчлөлттэй өрсөлдөхөд хүнд хэвээр байна.
Америк тивд ч энэ асуудал тод мэдрэгдэж байна. АНУ-ын Miami хотод “нарлаг өдрийн үер” гэх үзэгдэл тогтмол болсон. Бороо ороогүй байхад ч далайн ус газрын доороос түрж гарч ирэн гудамж, байшингуудыг усанд автуулж, дэд бүтцэд ноцтой хохирол учруулж байна. Энэ нь далайн түвшний өсөлт хотын ус зайлуулах системийг хэрхэн сулруулж байгаагийн тод жишээ юм.
Далайн усанд автах эрсдэл нэмэгдэхийн хэрээр нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх нөлөө улам гүнзгийрч байна. Олон сая хүн амьдрах орчноо орхин нүүхэд хүрч, үл хөдлөх хөрөнгийн үнэ унаж, аялал жуулчлал, боомтын үйл ажиллагаа доголдох эрсдэл бий. Дэлхийн Банкны тооцоогоор 2050 он гэхэд уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас 200 сая гаруй хүн шилжин суурьших магадлалтай байгаа нь хотуудын ирээдүй зөвхөн тухайн улсын бус, дэлхийн хэмжээний асуудал болсныг харуулж байна.
Зарим хот, улс орнууд далан, хаалт, хиймэл арал, ногоон дэд бүтэц зэрэг инженерийн шийдлүүдийг хэрэгжүүлж байгаа ч мэргэжилтнүүд үүнийг түр зуурын хамгаалалт гэж үзэж байна. Хүлэмжийн хийн ялгарлыг бодитоор бууруулах, уур амьсгалын өөрчлөлтийн эсрэг олон улсын хамтын ажиллагааг эрчимжүүлэхгүй бол далайд живэх аюул улам нэмэгдэх нь тодорхой юм.
Иймээс далайд живж буй хотуудын асуудал нь ирээдүйн таамаг бус, өнөөдрийн бодит байдал бөгөөд байгаль орчин, эдийн засаг, хүн амын аюулгүй байдлыг хамарсан дэлхийн хэмжээний сорилт болж байна. Ойрын хэдэн арван жилд ямар хотууд газрын зургаас арчигдаж, аль нь амьд үлдэх вэ гэдэг нь өнөөдөр хүн төрөлхтөн ямар шийдвэр гаргахаас шууд хамаарах болжээ.
эх сурвалж: the nature сэтгүүл
Сэтгэгдэл бичих