Дэлхийн томоохон сансрын агентлагууд бага тойрог замд хуримтлагдаж буй сансрын хог хаягдал түүхэнд байгаагүй хэмжээнд хүрч, хиймэл дагуулуудын мөргөлдөх эрсдэл эрс нэмэгдэж буй талаар сэрэмжлүүлэг гаргалаа. Уг анхааруулгыг АНУ-ын НАСА, Европын Сансрын Агентлаг (ESA) болон Японы JAXA хамтран танилцуулжээ.
Өнөөдрийн байдлаар бага тойрог замд 10,000 гаруй идэвхтэй хиймэл дагуул ажиллаж байгаа бол устаагүй сансрын хог хаягдлын тоо 35,000-аас давжээ. Эдгээрийн ихэнх нь хуучирсан хөлгийн үлдэгдэл, пуужингийн шатны хэсэг, микрометрийн хэмжээтэй хог хаягдал бөгөөд секундэд 7–8 км хурдтай нисдэг тул мөргөлдөх аваас олон сая долларын хохирол учруулж болзошгүй байна.
ESA-ийн мэдээлснээр сүүлийн гурван сард хиймэл дагуулууд хоорондоо ойртох “potential conjunction” буюу мөргөлдөх магадлалтай үйл явдал 30%-иар өсжээ. SpaceX, Amazon, OneWeb зэрэг компанийн дэлхийн өндөр хурдны интернетийн сүлжээ байгуулах зорилготой мега-дагуулын төслүүд тойрог замыг улам ачаалж байна. Зөвхөн SpaceX компанийн Starlink төсөл 2025 оны байдлаар 6,500 гаруй хиймэл дагуул хөөргөсөн бөгөөд энэ тоо цаашид өсөх төлөвтэй.
Шинжээчдийн хэлж буйгаар дулаарал, цаг уурын өөрчлөлтөөс үүдэлтэй дээд атмосферийн нягтын өөрчлөлт зарим хог хаягдлыг бууруулдаг ч нийлбэрээрээ ачаалал буурсангүй.Иймэрхүү мөргөлдөөн Кесслерийн синдром гэх цас бөмбөг мэт үр нөлөөг өдөөж, улам олон хаягдал үүсгэх эрсдэлтэй. Энэ нь цаашлаад, харилцаа холбооны глобал систем,навигацийн үйлчилгээ, цаг уурын хиймэл дагуулын ажиллагаа,ирээдүйн сансрын аялал, судалгааны төслүүдэд, ноцтой саатал авчирч болзошгүйг мэргэжилтнүүд сануулжээ.
НАСА болон ESA удаашралгүй хариу арга хэмжээ авах шаардлагатай гэж үзэж дараах шийдлүүдийг дэвшүүлэв:
-
Орбитын хог хаягдал зайлуулах робот, торон систем
-
Дагуулын өөрөө устах механизм (deorbit system) стандарт болгох
-
Тойрог зам ашиглалтын олон улсын журам шинэчлэх
-
Хөөргөх тоог хязгаарлах зохицуулалтыг хэлэлцэх
ESA-ийн шинжээч Рольф Дэнсинг “Хэрвээ өнөөдөр арга хэмжээ авахгүй бол 2030-аад он гэхэд бага тойрог замд ажиллах боломжтой аюулгүй коридор нэг бүрчлэн хумигдана” гэж мэдэгджээ.
Эх сурвалж: NASA Orbital Debris Program Office
Сэтгэгдэл бичих